Montrö Boğazlar Sözleşmesi

Son dönemlerde Montrö Boğazlar Sözleşmesi Tarihçilerden ziyade başka birçok kişinin dilinde dolanmaya başladı. Tarihle uzaktan yakından ilgisi olmayanlar konuşur oldu. Ben de yorumdan ziyade orijinal sözleşme metnini buraya koyuyorum. Hepsini okuduktan sonra yorumlamak size kalmış.


Montreux Boğazlar Sözleşmesi
(20 Temmuz 1936)
BOGAZLAR REJIMINE ILISKIN OLARAK, MONTREUX’DE 20 TEMMUZ 1936’
DA IMZALANAN SÖZLEŞME
MAJESTE BULGARLAR KRALI, FRANSA CUMHURİYETİ BAŞKANI, MAJESTE
BÜYÜK BRİTANYA, İRLANDA VE DENİZLER ÖTESİ BRİTANYA ÜLKELERİ
KRALI, HİNDİSTAN İMPARATORU, MAJESTE ELENLER KRALI, MAJESTE
JAPONYA İMPARATORU, MAJESTE ROMANYA KRALI, TÜRKİYE CUMHURİYETİ
BAŞKANI, SOVYET SOSYALİST CUMHURİYETLERİ BİRLİGİ MERKEZİ YÜRÜTME
KOMİTESI VE MAJESTE YUGOSLAVYA KRALI;
“Boğazlar” genel deyimiyle belirtilen Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ve Karadeniz
Boğazı’ndan geçişi ve gemilerin-gidiş gelişini (ulaşımı), Lozan’da, 24 Temmuz 1923 tarihinde
imzalanmış olan Barış Andlaşmasının 23. maddesiyle saptanmış ilkeyi(1), Türkiye’nin
güvenliği ve Karadeniz’de, kıyıdaş Devletlerin güvenliği çerçevesinde koruyacak biçimde,
düzenlemek isteğiyle duygulu olarak;
İşbu Sözleşmeyi, 24 Temmuz 1923’de Lozan’da imzalanmış olan Sözleşmenin(2) yerine
koymayı kararlaştırmışlar ve Tam yetkili Temsilcilerini aşağıda belirtildiği üzere atamışlardır:
MAJESTE BULGARLAR KRALI: Doktor Nicolas P.NICOLAEV, Tam yetkili Ortaelçi, Dışişleri ve Mezhepler Bakanlığı Genel Sekreteri; B.Pierre NEICOV, Tam yetkili Ortaelçi, Dışişleri ve Mezhepler Bakanlığı Siyasal İşler Müdürü. FRANSA CUMHURİYETİ BAŞKANI: B.PAUL-BONCOUR, Senatör, Milletler Cemiyeti’nde Fransa’nın Sürekli Temsilcisi, eski Başbakan, eski Dışişleri Bakanı, Légion d’honneur nişanının Chevalier rütbesi, Savaş Haçı
nişanı; B.HENRI PONSOT, Fransa Cumhuriyeti’nin Ankara’da Olağanüstü ve Tam yetkili
Büyükelçisi, Légion d’honneur nişanının Grand Officier rütbesi.
MAJESTE BÜYÜK BRİTANYA, İRLANDA VE DENİZLER ÖTESİ BRİTANYA
ÜLKELERİ KRALI, HİNDİSTAN İMPARATORU:
BÜYÜK BRİTANYA, KUZEY İRLANDA VE BRİTANYA İMPARATORLUGUNUN
BİREYSEL OLARAK MİLLETLER CEMİYETİ’NE ÜYE OLMAYAN BÜTÜN
PARÇALARI İÇİN: Çok Sayın Lord STANLEY, P.C., M.C., M.P., Amirallik Dairesinde Parlamento Üyesi Müsteşar; AVUSTRALYA COMMONWEALTHI’I IÇIN:
Çok Sayın Stanley Melbroune BRUCE, C.H., M.C., Avustralya Commenwealth’inin
Londra’da Yüksek Komiseri. MAJESTE ELENLER KRALI: B.Nicolas POLITIS, Yunanistan’ın Paris’te Olağanüstü Temsilcisi ve Tam yetkili Ortaelçisi, eski Dışişleri Bakanı;
B.Raoul BIBICA-ROSETTI, Yunanistan’ın Milletler Cemiyeti’nde Sürekli Temsilcisi.
MAJESTE JAPONYA İMPARATORU: B.Naotake SATO, Judammi, Doğan-Güney nişanının Büyük-Kordan rütbesi, Paris’te Olağanüstü Temsilci ve Tam yetkili Büyükelçi;
B.Massa-aki HOTTA, Jushii, Doğan-Güney nişanının İkinci Sınıf rütbesi, Bern’de
Olağanüstü Temsilci ve Tam yetkili Ortaelçi. MAJESTE ROMANYA KRALI:
B.Nicolas TITULESCO, Dışişleri Bakanı; B.Constantin CONTZESCO, Tam yetkili Ortaelçi, Tuna ve Avrupa Uluslararası Komisyonlarında Romanya Temsilcisi; B.Vespasien PELLA, La Haye’de Olağanüstü Temsilci ve Tam yetkili Ortaelçi, TÜRKİYE CUMHURİYETİ BAŞKANI:
Dr.Tevfik Rüştü ARAS, Dışişleri Bakanı, İzmir Milletvekili; B.Suad DAVAZ, Türkiye Cumhuriyeti’nin Paris’te Olağanüstü ve Tam yetkili Büyükelçisi;
B.Numan MENEMENCIOGLU, Türkiye Büyükelçisi, Dışişleri Bakanlığı Genel
Sekreteri; B.Asım GÜNDÜZ, Korgeneral, Genelkurmay İkinci Başkanı;
B.Necmeddin SADAK, Türkiye’nin Milletler Cemiyeti’nde Sürekli Temsilcisi, Sivas
Milletvekili, Dışişleri Komisyonu Raportörü. SOVYET SOSYALİST CUMHURİYETLERİ BİRLİĞİ MERKEZİ YÜRÜTME KOMİTESİ:
B.Maxime LITVINOFF, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği Merkezi Yürütme
Komitesi Üyesi, Dışişleri Halk Komiseri. MAJESTE YUGOSLAVYA KRALI:
B.Ivan SOUBBOTITCH, Yugoslavya’nın Milletler Cemiyeti’nde Sürekli Temsilcisi.
BU TEMSILCILER, yetki belgelerini gösterdikten ve bu belgeler usulüne uygun ve
geçerli kabul edildikten sonra, aşağıdaki hükümetler üzerinde anlaşmaya varmışlardır:


MADDE 1.
Bagıtlı Yüksek Taraflar, Boğazlar’da denizden geçiş ve gidiş-geliş (ulaşım) özgürlüğü
ilkesini kabul ederler ve doğrularlar.
Bu özgürlüğün kullanılışı bundan böyle işbu Sözleşme hükümleriyle düzenlenmiştir.
KESIM I. TICARET GEMILERI
MADDE 2.
Barış zamanında, ticaret gemileri, gündüz ve gece, bayrak ve yük ne olursa olsun,
aşağıdaki 3. madde hükümleri saklı kalmak üzere, hiçbir işlem (formalite) olmaksızın,
Boğazlar’dan geçiş ve gidiş-geliş (ulaşım) tam özgürlüğünden yararlanacaklardır. Bu gemiler,
Boğazlar’in bir limanına uğramaksızın transit geçerlerken, Türk makamlarınca, alınması işbu
Sözleşmesinin I şayili Ek’inde öngörülen vergilerden ve harçlardan başka, bu gemilerden
hiçbir vergi ya da harç alınmayacaktır.
Bu vergilerin ya da harçların alınmasını kolaylaştırmak üzere, Boğazlar’dan geçecek
ticaret gemileri, 3. maddede belirtilen istasyonun görevlilerine adlarını, uyrukluklarını,
tonajlarını, gidecekleri yer ve nereden geldiklerini bildireceklerdir.
Kılavuzluk ve yedekçilik (römorkörcülük) isteğe bağlı kalmaktadır.
MADDE 3.
Ege Denizi’nde ya da Karadeniz’den Boğazlar’a giren her gemi, uluslararası sağlık
kuralları çerçevesinde Türk yasalarıyla konulmuş olan sağlık denetimi için, Boğazlar’ın
girişine yakın bir sağlık istasyonunda duracaktır. Bu denetim, bir temiz sağlık belgesi
(patentesi) ya da işbu maddenin 2. fıkrasındaki hükümlerin kapsamına girmediklerini
doğrulayan bir sağlık bildirisi gösteren gemiler için, gündüz ve gece, olabilen en büyük hızla
yapılacak ve bu gemiler Boğazlar’dan geçişleri sırasında başka hiçbir duruş zorunda
bırakılmayacaklardır.
İçinde veba, kolera, sari humma, lekeli humma (typhus exanthématique) ya da çiçek
hastalığı olayları bulunan ya da yedi günden az bir süre önce bu hastalıklar bulunmuş olan
gemilerle, bulaşık bir limandan beş kez yirmi-dört saatten az bir süreden beri ayrılmış olan
gemiler, Türk makamlarının gösterebilecekleri sağlık koruma görevlilerini gemiye almak
üzere, sağlık istasyonunda duracaklardır. Bu yüzden, hiçbir vergi ya da harç alınmayacaktır;
sağlık koruma görevlileri Boğazlar’in çıkısında bir sağlık istasyonunda gemiden
indirileceklerdir.
MADDE 4.
Savaş zamanında, Türkiye savaşan değilse, ticaret gemileri, bayrak ve yük ne olursa
olsun, 2. ve 3. maddelerde öngörülen koşullar içinde Boğazlar’dan geçiş ve gidiş-geliş
(ulaşım) özgürlüğünden yararlanacaklardır.
Kılavuzluk ve yedekçilik (römorkörcülük) isteğe bağlı kalmaktadır.
MADDE 5.
Savaş zamanında, Türkiye savaşansa, Türkiye ile savaşta olan bir ülkeye bağlı olmayan
ticaret gemileri, düşmana hiçbir biçimde yardim etmemek koşuluyla, Boğazlar’da geçiş ve
gidiş-geliş (ulaşım) özgürlüğünden yararlanacaklardır.
Bu gemiler Boğazlar’a gündüz girecekler ve geçiş, her seferinde, Türk makamlarınca
gösterilecek yoldan yapılacaktır.
MADDE 6.
Türkiye’nin kendisini pek yakın bir savaş tehlikesi tehdidi karsısında sayması durumunda,

  1. madde hükümlerinin uygulanması yine de sürdürülecektir; ancak, gemilerin Boğazlar’a gündüz girmeleri ve geçisin, her seferinde, Türk makamlarınca gösterilen yoldan yapılması gerekecektir.
    Kılavuzluk, bir durumda, zorunlu kılınabilecek, ancak ücrete bağlı olmayacaktır.
    MADDE 7.
    “Ticaret gemileri” terimi, işbu Sözleşmenin II. Kesiminin kapsamına girmeyen bütün
    gemilere uygulanır.
    KESİM II. SAVAŞ GEMİLERİ
    MADDE 8.

    İşbu Sözleşme bakımından, savaş gemilerine ve bu gemilerin nitelikleriyle tonajlarının
    hesabı için uygulanacak tanımlama, işbu Sözleşmenin II sayılı Ek’inde yer alan tanımlamadır.
    MADDE 9.
    Deniz kuvvetlerinin, sivil olsun ya da olmasın, yakıt taşımak için özellikle yapılmış olan
    yardımcı gemileri, 13. maddede belirtilen ön-bildirim koşuluna bağlı tutulmayacaklar ve,
    Boğazlar’i tek baslarına geçmek koşuluyla, 14. ve 18. maddeler gereğince sınırlamaya bağlı
    tonajlar hesabına katılmayacaklardır. Bununla birlikte, bu gemilerin, öteki geçiş koşulları
    bakımından, savaş gemileriyle bir tutulmaları süre gidecektir.
    Bir önceki fıkrada belirtilen yardımcı gemiler, öngörülen kurul dışılıktan, ancak silahları:
    yüzer hedeflere karsı en çok 105 milimetre çapında iki toptan, hava hedeflerine karsı en çok 75 milimetre çapında iki silahtan çok değilse yararlanabileceklerdir.
    MADDE 10.
    Barış zamanında, hafif su üstü gemileri, küçük savaş gemileri ve yardımcı gemiler, ister
    Karadeniz’e kıyıdaş olan ister olmayan Devletlere bağlı bulunsunlar, bayrakları ne olursa
    olsun, Boğazlar’a gündüz ve aşağıdaki 13. ve sonraki maddelerde öngörülen koşullar içinde girerlerse, hiçbir vergi ya da harç ödemeksizin, Boğazlar’dan geçiş özgürlüğünden
    yararlanacaklardır.
    Yukarıdaki fıkrada belirtilen sınıflara giren gemiler dışında kalan savaş gemilerinin ancak
  2. ve 12. maddelerde öngörülen özel koşullar içinde geçiş hakları olacaktır.
    MADDE 11.
    Karadeniz’e kıyıdaş Devletler, 14. maddenin 1. fıkrasında öngörülen tonajdan yüksek bir
    tonajda bulunan hattiharp gemilerinin (1) Boğazlar’dan geçirebilirler; su koşulla ki, bu gemiler Boğazlar’i ancak tek baslarına ve en çok iki torpido (2) esliğinde geçerler.
    MADDE 12.
    Karadeniz’e kıyıdaş Devletler, bu deniz dışında yaptırdıkları ya da satın aldıkları
    denizaltılarını, tezgaha koyuştan ya da satın alıştan Türkiye’ye vaktinde haber verilmişse,
    deniz üslerine katılmak üzere Boğazlardan geçirme hakkına sahip olacaklardır.
    Söz edilen Devletlerin denizaltıları, bu konuda Türkiye’ye ayrıntılı bilgiler vaktinde
    verilmek koşuluyla, bu deniz dışındaki tezgahlarda onarılmak üzere de Boğazlardan
    geçebileceklerdir. Gerek birinci gerek ikinci durumda, denizaltıların gündüz ve su üstünden gitmeleri ve Boğazlar’dan tek başlarına geçmeleri gerekecektir.
    MADDE 13.
    Savaş gemilerinin Boğazlar’dan geçmesi için, Türk Hükümetine diplomasi yoluyla bir ön bildirimde bulunulması gerekecektir. Bu ön-bildirimin olağan süresi sekiz gün olacaktır;
    ancak, Karadeniz kıyıdaşı olmayan Devletler için bu sürenin onbeş güne çıkartılması
    istenmeğe değer sayılmaktadır. Bu ön-bildirimde gemilerin gidecekleri yer, adi, tipi, şayisi ile gidiş için ve gerekirse, dönüş için geçiş tarihleri belirtilecektir. Her tarih değişikliğinin üç
    günlük bir ön-bildirim konusu olması gerekecektir.
    Gidiş için geçişte Boğazlar’a girişin, ilk ön-bildirimde belirtilen tarihten başlayarak beş
    günlük bir süre içinde yapılması gerekecektir. Bu sürenin bitiminden sonra, ilk ön bildirim
    için olan ayni koşullar içinde yeni bir ön-bildirimde bulunulması gerekecektir.
    Geçiş sırasında, Deniz Kuvvetinin Komutanı, durmak zorunda olmaksızın, Çanakkale
    Boğazı’nın ve Karadeniz Boğazı’nın girişindeki bir işaret istasyonuna, komutası altında
    bulunan kuvvetin tam kurulusunu bildirecektir.
    MADDE 14.
    İşbu Sözlesme’nin 11. maddesinde ve III şayili Ek’inde öngörülen koşullar dışında,
    Boğazlar’da transit geçiste bulunabilecek bütün yabancı deniz kuvvetlerinin en yüksek
    (tavan) toplam tonajı 15.000 tonu asmayacaktır.
    Bununla birlikte, bir önceki fıkrada belirtilen kuvvetler dokuz gemiden çok gemi
    içermeyeceklerdir.
    Karadeniz’e kıyıdaş olan ya da olmayan Devletlerin, 17. madde hükümleri uyarınca
    Boğazlar’daki bir limanı ziyaret eden gemileri bu tonaja katılmayacaktır.
    Geçiş sırasında bir avaryaya uğramış olan savaş gemileri de bu tonaja katılmayacaktır; bu
    gemiler, onarım sırasında, Türkiye’ce yayımlanan özel güvenlik hükümlerine bağlı
    tutulacaklardır.
    MADDE 15.
    Boğazlar’da transit olarak bulunan savaş gemileri taşımakta olabilecekleri uçakları (1);
    hiçbir durumda, kullanamayacaklardır.
    MADDE 16.
    Boğazlar’da transit olarak bulunan savaş gemileri, avarya (2) ya da geminin teknik
    yönetimine bağlı olmayan bir aksaklık (3) durumları dışında, geçişleri için gerekli süreden
    daha uzun süre Bogazlar’dan kalamayacaklardır.
    MADDE 17.
    Yukarıdaki maddelerin hükümleri, herhangi bir tonajda ya da kuruluşta olan bir deniz
    kuvvetinin, Türk Hükümetinin çağrısı üzerine, Boğazlar’daki bir limana sınırlı bir süre için bir
    nezaket ziyaretinde bulunmasına hiçbir biçimde engel olmayacaktır. Bu kuvvet, 10., 14. ve
  3. maddeler hükümleri uyarınca, Boğazlar’dan transit olarak geçmek için istenilen koşullar içinde bulunmuyorsa, Boğazlar’dan, giriş için izlediği yoldan ayrılacaktır.
    MADDE 18.
  4. Karadeniz kıyıdaşı olmayan Devletlerin barış zamanında bu denizde bulundurabilecekleri toplam tonaj aşağıdaki gibi sınırlandırılmıştır.
    a) Aşağıda b) paragrafında öngörülen durum dışında, sözü geçen Devletlerin toplam
    tonajı 30.000 tonu asmayacaktır;
    b) Herhangi bir anda, Karadeniz’in en güçlü donanmasının (filosunun) tonajı işbu
    Sözleşmenin imzalanması tarihinde bu denizde en güçlü olan donanmanın (filonun) tonajını enaz 10.000 ton asarsa, a) paragrafında belirtilmiş olan 30.000 tonluk toplam tonaj ayni ölçüde ve en çok 45.000 tona varıncaya değin arttırılacaktır. Bu amaçla, kıyıdaş her Devlet, işbu Sözleşmenin IV sayılı Ek’i uyarınca, Türk Hükümetine, her yılın 1 Ocak ve 1 Temmuz tarihlerinde, Karadeniz’deki donanmasının (filosunun) toplam tonajını bildirecektir; Türk Hükümeti de, bu bilgiyi, öteki Bağıtlı Yüksek Taraflara ve Milletler Cemiyeti Genel Sekreterine ulaştıracaktır.
    c) Karadeniz’e kıyıdaş olmayan Devletlerden herhangi birinin bu denizde
    bulundurabileceği tonaj, yukarıdaki a) ve b) paragraflarında öngörülen toplam tonajın üçte ikisiyle sınırlandırılmış olacaktır.
    d) Bununla birlikte, Karadeniz kıyıdaşı olmayan bir ya da birkaç Devlet, bu denize,
    insancıl bir amaçla deniz kuvvetleri göndermek isterlerse, toplamı hiçbir varsayımda 8.000
    tonu asmaması gerekecek olan bu kuvvetler, işbu Sözleşmenin 13. maddesinde öngörülen ön bildirime gerek duyulmaksızın, aşağıdaki koşullar içinde Türk Hükümetinden alacakları izin üzerine, Karadeniz’e girebileceklerdir: Yukarıdaki a) ve b) paragraflarında öngörülen toplam tonaj dolmamışsa ve gönderilmesi istenilen kuvvetlerle bu toplam tonaj asılmayacaksa, Türk Hükümeti, kendisine yapılmış olan istemi aldıktan sonra en kısa süre içinde bu izni verecektir;
    sözü geçen toplam tonaj daha önce kullanılmış bulunuyorsa ya da gönderilmesi istenilen
    kuvvetlerle bu toplam tonaj asılacaksa, Türk Hükümeti, bu izin isteminden, Karadeniz
    kıyıdaşı Devletleri hemen haberli kılacak ve bu Devletler, haberli kılındıklarından yirmi-dört
    saat sonra bir karşı görüş öne sürmezlerse, ilgili Devletlere istemlerine ilişkin olarak verdiği
    kararı en geç kırk-sekiz saat içinde bildirecektir.
    [Karadeniz’e] kıyıdaş olmayan Devletler deniz kuvvetlerinin, Karadeniz’e bundan sonraki
    her girişi ancak yukarıdaki a) ve b) paragraflarında öngörülen kullanılabilir toplam tonajın
    sınırları içinde yapılacaktır.
  5. Karadeniz’de bulunmalarının amacı ne olursa olsun, kıyıdaş olmayan Devletlerin savaş
    gemileri bu denizde yirmi-bir günden çok kalamayacaklardır.
    MADDE 19.
    Savaş zamanında, Türkiye savaşan değilse, savaş gemileri 10. maddeden 18. maddeye
    kadar olan maddelerde belirtilen koşullarla ayni koşullar içinde, Bogazlar’da tam bir geçiş ve gidiş-geliş (ulaşım) özgürlüğünden yararlanacaklardır.
    Bununla birlikte, savaşan herhangi bir Devletin savaş gemilerinin Boğazlar’dan geçmesi
    yasak olacaktır; şu kadar ki, işbu Sözleşmenin 25. maddesinin uygulama alanına giren
    durumlarla, saldırıya uğramış bir Devlete, Milletler Cemiyeti Misali çerçevesi içinde
    yapılmış, bu Misak’in 18. maddesi hükümleri uyarınca kütüğe yazılmış (tescil edilmiş) ve
    yayımlanmış, Türkiye’yi bağlayan bir karşılıklı yardım andlaşması gereğince yapılan yardım
    durumları bunun dışında kalmaktadır.
    Yukarıdaki fıkrada öngörülen kuraldışı durumlarda, 10. maddeden 18. maddeye kadar
    olan maddelerde belirtilen kısıtlamalar uygulanamayacaktır.
    Yukarıdaki 2. fıkrada konulmuş geçiş yasağına karsın, Karadeniz’e kiyidas olan ya da
    olmayan savaş Devletlere ait olup da bağlama limanlarından ayrılmış bulunan savaş gemileri, bu limanlara dönebilirler.
    Savaşan Devletlerin savaş gemilerinin Boğazlar’da herhangi bir el koymaya (1)
    girişmeleri, denetleme (ziyaret) hakkı (2) uygulamaları ve başka herhangi bir düşmanca
    eylemde bulunmaları yasaktır.
    MADDE 20.
    Savaş zamanında, Türkiye savaşan ise, 10. maddeden 18. maddeye kadar olan maddelerin
    hükümleri uygulanamayacaktır; savaş gemilerinin geçişi konusunda Türk Hükümeti tümüyle dilediği gibi davranabilecektir.
    MADDE 21.
    Türkiye kendisini pek yakın bir savaş tehlikesi tehdidi karsısında sayarsa, Türkiye’nin,
    işbu Sözleşmenin 20. maddesi hükümlerini uygulamağa hakki olacaktır.
    Yukarıdaki fıkranın Türkiye’ye tanıdığı yetkinin Türkiye’ce kullanılmasından önce
    Boğazlar’dan geçmiş olan, böylece bağlama limanlarından ayrılmış bulunan savaş gemileri, bu limanlara dönebileceklerdir. Bununla birlikte, su da kararlaştırılmıştır ki, Türkiye,
    davranışıyla işbu maddenin uygulanmasına yol açmış olabilecek Devletin gemilerini bu
    haktan yararlandırmayabilecektir.
    Türk Hükümeti, yukarıdaki birinci fıkranın kendisine verdiği yetkiyi kullanırsa, Bağıtlı
    Yüksek Taraflara ve Milletler Cemiyeti Genel Sekreterine bu konuyla ilgili bir bildiri
    gönderecektir.
    Milletler Cemiyeti Konseyi, üçte iki çoğunlukla, Türkiye’nin böylece almış olduğu
    önlemlerin hakli olmadığına karar verirse, ve işbu Sözleşmenin imzacıları Bağıtlı Yüksek
    Tarafların çoğunluğu da ayni görüşte olursa, Türk Hükümeti, söz konusu önlemlerle, işbu
    Sözleşmenin 6. maddesi uyarınca alınmış olabilecek önlemleri kaldırmayı yükümlenir.
    MADDE 22.
    İçinde veba, kolera, sarı humma, lekeli humma (typhus exanthématique) ya da çiçek
    hastalığı olayları bulunan, ya da yedi günden az bir süre önce bu hastalıklar bulunmuş olan savaş gemileriyle, bulaşık bir limandan beş kez yirmi dört saatten az bir süreden beri ayrılmış olan savaş gemileri, Boğazları karantina altında geçecekler ve Boğazlar’ın bulaştırılmasına hiçbir olanak bırakmamak için gerekli korunma önlemlerini gemideki araçlarla uygulamak zorunda olacaklardır.
    KESİM III. UÇAKLAR
    MADDE 23.

    Sivil uçakların Akdeniz ile Karadeniz arasında geçişini sağlamak amacıyla, Türk
    Hükümeti, Bogazlar’in yasak bölgeleri dışında, bu geçişe ayrılmış hava yollarını gösterecektir;
    sivil uçaklar, Türk Hükümetine, ara sıra (tarifesiz) yapılan uçuşlar için üç gün öncesinden bir
    ön-bildirim ile, düzenli (tarifeli) servis uçuşları için geçiş tarihlerini belirten genel bir ön bildirimde bulunarak, bu yolları kullanabileceklerdir.
    Öte yandan, Boğazlar’ın yeniden askerleştirilmiş olmasına bakılmaksızın, Türk Hükümeti,
    yine de Türkiye’de yürürlükte olan hava ulaşımı yönetim kuralları uyarınca, Avrupa ile Asya
    arasında Türk ülkesi üzerinden uçmalarına izin verilmiş olan sivil uçaklara, tam bir güvenlik
    içinde geçmeleri için gerekli kolaylıkları sağlayacaktır. Bir uçuş izninin verilmiş olduğu
    durumlarda, Boğazlar bölgesinde izlenecek yol belirli dönemlerde gösterilecektir.
    KESİM IV. GENEL HÜKÜMLER
    MADDE 24.

    Boğazlar rejimine ilişkin 24 Temmuz 1923 tarihli Sözleşme gereğince kurulmuş olan
    Uluslararası Komisyonun yetkileri Türk Hükümetine aktarılmıştır.
    Türk Hükümeti, 11., 12., 14. ve 18. maddelerin uygulanmasına ilişkin istatistikleri
    toplamağı ve gerekli bilgileri vermeği yükümlenir.
    Türk Hükümeti, işbu Sözleşmenin, savaş gemilerinin Bogazlar’dan geçişine ilişkin her
    hükmünün yürütülmesine göz kulak olacaktır.
    Türk Hükümeti, yabancı bir deniz kuvvetinin yakında Bogazlar’dan geçeceği kendisine
    bildirilir bildirilmez, bu kuvvetin kurulusunu, tonajını, Bogazlar’a giriş için öngörülen tarihi
    ve, gerekirse, olası dönüş tarihini, Bağıtlı Yüksek Tarafların Ankara’daki temsilcilerine
    bildirecektir.
    Türk Hükümeti, Bogazlar’da yabancı savaş gemilerinin gidiş-gelişini gösteren, ayrıca
    ticarete ve işbu Sözlesme’de öngörülen deniz ve hava ulaşımına yararli bütün bilgileri
    kapsayan yıllık bir raporu Milletler Cemiyeti Genel Sekreterine ve Bağıtlı Yüksek Taraflara
    sunacaktır.
    MADDE 25.
    İşbu Sözleşmenin hiçbir hükmü, Türkiye için ya da Milletler Cemiyeti’ne üye herhangi bir
    başka Bağıtlı Yüksek Taraf için, Milletler Cemiyeti Misakindan doğan haklara ve
    yükümlülüklere halel vermemektedir.
    KESİM V. SON HÜKÜMLER
    MADDE 26.

    İşbu Sözleşme olabilen en kısa süre içinde onaylanacaktır.
    Onama belgeleri, Paris’te Fransa Cumhuriyeti Hükümetinin arşivlerine konulacaktır.
    Japon Hükümeti, onamanın yapılmış olduğu, Paris’teki diplomatik temsilcisi aracılığıyla,
    Fransa Cumhuriyeti Hükümetine bildirmekle yetinebilecek ve, bu durumda, onama belgesini olabilen en kısa süre içinde gönderecektir.
    Türkiye’nin onama belgesini de içermek üzere, altı onama belgesi sunulur sunulmaz, bir
    sunuş tutanağı (procès-verbal de dépot) düzenlenecektir. Bundan önceki fıkrada öngörülen bildiri, bu bakımdan, onama belgesi sunusu ile eşdeğerde olacaktır.
    İşbu Sözleşme, bu tutmak tarihinden başlayarak yürürlüğe girecektir.
    Fransız Hükümeti, bundan önceki fıkrada öngörülen tutanakla, sonradan sunulacak onama belgelerinin sunuş tutanaklarının doğruluğu onaylanmış birer örneğini bütün Bağıtlı Yüksek Taraflara verecektir.
    MADDE 27.
    İşbu Sözleşme, yürürlüğe girişinden başlayarak, 24 Temmuz 1923 tarihli Lozan Barış
    Andlaşmasını imzalamış her Devletin katılmasına açık olacaktır.
    Her katılma, diplomasi yoluyla Fransa Cumhuriyeti Hükümetine, onun aracılığıyla da,
    bütün Bağıtlı Yüksek Taraflara bildirilecektir.
    Katılma, Fransız Hükümetine yapılan bildiri tarihinden başlayarak geçerli olacaktır.
    MADDE 28.
    İşbu Sözleşmenin süresi, yürürlüğe giriş tarihinden başlayarak, yirmi yıl olacaktır.
    Bununla birlikte, işbu Sözleşmenin 1. maddesinde doğrulanan geçiş ve gidiş-geliş
    (ulaşım) özgürlüğü ilkesinin sonsuz bir süresi olacaktır.
    Sözü edilen yirmi yıllık sürenin bitiminden iki yıl önce, hiçbir Bağıtlı Yüksek Taraf,
    Fransız Hükümetine Sözleşmeyi sona erdirme ön-bildirimi vermemişse, işbu Sözleşme, bir
    sona erdirme ön-bildirimin gönderilmesinden başlayarak, iki yıl geçinceye kadar yürürlükte kalacaktır. Bu ön-bildirim, Fransız Hükümetince, Bağıtlı Yüksek Taraflara iletilecektir. İşbu Sözleşme, işbu madde hükümlerine uygun olarak sona erdirilmiş olursa, Bağıtlı Yüksek Taraflar, yeni bir Sözleşmenin hükümlerini saptamak üzere kendilerini bir
    konferansça temsil ettirmeği kabul etmektedirler.
    MADDE 29.
    İşbu Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden başlayarak her beş yıllık dönemin sona
    ermesinde, Bağıtlı Yüksek Taraflardan her biri, işbu Sözleşmenin bir ya da birkaç hükmünün değiştirilmesini önerme girişiminde bulunabilecektir.
    Bağıtlı Yüksek Taraflardan birinci yapılacak değiştirme isteminin kabul edilebilmesi için,
    bu istem 14. ya da 18. maddelerin değiştirilmesini amaçlamaktaysa, başka bir Bağıtlı Yüksek Tarafça; başka herhangi bir maddenin değiştirilmesini amaçlamaktaysa, başka iki Bağıtlı Yüksek Tarafça desteklenmesi gerekir.
    Böylece desteklenmiş değişiklik istemi, içinde bulunulan beş yıllık dönemin sona
    ermesinden üç ay önce, Bağıtlı Yüksek Taraflardan her birine bildirilecektir. Bu bildiri,
    önerilen değişikliğin niteliğini ve gerekçesini kapsayacaktır.
    Bu öneriler üzerinde diplomasi yoluyla bir sonuca varmak olanağı bulunamazsa, Bağıtlı
    Yüksek Taraflar, bu konuda toplanacak bir konferansça kendilerini temsil ettireceklerdir.
    Bu konferans, ancak oybirliğiyle karar alabilecektir; 14. ve 18. maddelere ilişkin
    değişiklik durumları bu hükmün dışında kalmaktadır; bu durumlar için Bağıtlı Yüksek
    Tarafların dörtte üçünden oluşan bir çoğunluk yeterli olacaktır.
    Bu çoğunluk, Türkiye’yi de içine alarak Karadeniz kiyidasi Bağıtlı Yüksek Tarafların
    dörtte üçüncü kapsamak üzere hesaplanacaktır.
    BU HÜKÜMLERE OLAN İNANÇLA, aşağıda adları yazılı Tam yetkili Temsilciler, işbu Sözleşmeyi imzalamışlardır.
    MONTREUX’ DE, yirmi Temmuz bin dokuz yüz otuz altı tarihinde on bir nüsha olarak
    düzenlenmiştir; bu nüshalardan, Temsilcilerce mühürlenmiş olan birincisi, Fransa
    Cumhuriyeti Hükümeti arşivlerine konulacak, öteki nüshalar da imzaca Devletlere teslim
    olunacaktır.
    N.P.NICOLAEV
    Pierre NEICOV
    J.PAUL-BONCOUR
    H.PONSOT
    STANLEY
    S.M.BRUCE
    N.POLITIS
    Raoul BIBICA-ROSETTI
    Aşağıda imzaları bulunan Japonya Temsilcileri, işbu Sözleşme hükümlerinin, Milletler
    Cemiyeti üyesi olmayan bir Devlet sıfatıyla, Japonya’nın durumunu, gerek Milletler Cemiyeti Misakina göre, gerek bu Misak çerçevesi içinde yapılmış karşılıklı yardim andlaşmalarına göre, hiçbir biçimde değiştirmediğini ve Japonya’nın özellikle 19. ve 25. maddeler hükümleri içinde bu Misal ve bu andlaşmalar konusunda tam bir değerlendirme özgürlüğünü elinde tuttuğunu, Hükümetleri adına bildirirler.
    N.SATO
    Massa-aki HOTTA
    N.TITULESCO
    Cons.CONTZESCO
    V.V.PELLA
    Dr.R.ARAS
    Suad DAVAZ
    N.MENEMENCIOGLU
    Asım GÜNDÜZ
    N.SADAK
    Maxime LITVINOFF
    Dr.I.V.SOUBBOTITCH.
    EK I.
  6. İşbu Sözleşmenin 2. maddesi uyarınca alınabilecek olan vergiler ve harçlar aşağıdaki
    çizelgede gösterilenler olacaktır. Türk Hükümetinin bu vergilerde ve harçlarda kabul
    edebileceği indirimler, bayrak ayırımı gözetilmeksizin uygulanacaktır.
    kütüğe yazılı darasız tonajın
    yapılan hizmetin niteliği (jauge nette, net register
    tonnage) herdir tonu üzerinden
    alınacak vergi ya da harçlar tutarı
    Altın-Frank(1)
    a) Sağlık denetimi …………… 0.075
    b) Fenerler, ışıklı samadiralar ve geçit şamandıraları, ya da başka şamandıralar:
    800 tona kadar ………………. 0.42
    800 tonun üstünde …………. 0.21
    c) Kurtarma hizmeti: Kurtarma sandallarını, palamar taşıyan füze istasyonlarını, sis
    düdüklerini, radyofarlari ve b) paragrafına girmeyen ışıklı şamandıralarla, ayni türden başka döşemeleri (tesisleri) kapsamak üzere … 0.10
  7. İşbu Ek’in, 1. paragrafına ekli çizelgede belirtilen vergiler ve harçlar, Boğazlar’dan bir
    gidiş-dönüş geçişine uygulanacaktır (başka bir deyimle, Ege Denizi’nden Karadeniz’e bir
    geçiş ve Ege Denizi’ne doğru dönüş yolculuğu ya da Karadeniz’den Ege Denizi’ne
    Boğazlar’dan bir geçiş, bunun ardından da Karadeniz’e dönüş); bununla birlikte, bir ticaret
    gemisi, gidiş yolculuğu için Boğazlar’a girdiği tarihten başlayarak altı aydan çok bir süre
    sonra, duruma göre, Ege Denizi’ne ya da Karadeniz’e dönmek üzere Boğazlar’dan yeniden geçerse, bu gemi, bayrak ayırımı yapılmaksızın, bu vergileri ve harçları ikinci kez ödemekle yükümlü tutulabilecektir.
  8. Bir ticaret gemisi, gidiş geçişinde, dönmeyeceğini bildirirse, işbu Ek’in birinci
    paragrafının b) ve c) fıkralarında öngörülen vergiler ve harçlar bakımından yalnız tarifenin
    yarısını ödemesi gerekecektir.
  9. İşbu Ek’in birinci paragrafına ekli çizelgede tanımlanan ve söz konusu hizmetlerin
    gerektirdiği giderlerin karşılanmasına ve yedek akçe ya da aşırı olmayan bir döner sermaye
    fonu elde etmek için gerekli miktardan yüksek olmayacak olan vergiler ve harçlar, ancak işbu Sözleşmenin 29. maddesi hükümleri uygulanarak arttırılabilecek ya da tamamlanabilecektir.
    Bunlar altın-Frank ya da ödeme tarihindeki kambiyo değerine göre Türk parası olarak
    ödenecektir.
  10. Ticaret gemileri, kılavuzluk ve yedekçilik (römorkörcülük) gibi isteğe bağlı hizmetler
    karşılığı vergileri ve harçları, böyle bir hizmet, söz konusu geminin acentesinin ya da
    kaptanının istemesi üzerine, Türk makamlarınca gereği gibi yerine getirilmişse, ödemek
    zorunda tutulabileceklerdir. Türk Hükümeti, isteğe bağlı bu hizmetler için alınacak vergilerin ve harçların tarifesini vakit yayınlayacaktır.
  11. Bu tarifeler, söz konusu hizmetler 5. maddenin uygulanmasıyla zorunlu kılındığı
    durumlarda arttırılmayacaktır.
    EK II (1)
    A. STANDARD SUTASIRIMI (MAIMAHREC) (2)
  12. Bir su üstü gemisinin standarda sutasirimi [maimahreci], bütün gemi adamlarıyla,
    makineleri ve kazanlarıyla, denize açılmağa hazır olan ve -makinelerinin ve kazanlarının
    beslenmesine özgü yakıtla yedek yakıt dışında- bütün silahlarını ve her türlü cephanesini,
    döşemelerini [tesisatını], donatımını, gemi adamlarının koman yasini, tatlı suyunu, çeşitli
    yiyeceklerini ve savaş sırasında taşıyacağı her çeşit araç ve gereçlerini ve yedek parçalarını
    bulunduran, yapımı tamamlanmış bir geçidinin sutasirimidir.
  13. Bir denizaltının standarda sutasirimi, bütün gemi adamlarıyla, yürütücü makineleriyle, denize açılmağa hazır olan ve -yakıtı, yağlama yağı, tatlı suyu ve her çeşit balast suyu dışında- bütün silahlarını, her türlü cephanesini, döşemelerini [tesisatını], donatımını, gemi adamlarının koman yasini ve savaş sırasında taşıyacağı çeşitli araç ve gereçleri ve her çeşit yedek parçalarını taşıyan (dalma sarnıçlarının suyu dışında) yapımı tamamlanmış geminin su üstündeki sutasirimidir.
  14. “Ton” (tonne) sözcüğü, “metrik ton” (tonnes metriques) teriminde kullanılışı dışında,
    1.016 kilogramlık (2.240 litrelik) bir ton anlamına gelmektedir.
    B. SINIFLAR
  15. Hattiharp gemileri(3), aşağıdaki iki alt-sınıftan birine giren su üstü savaş gemileridir:
    a) Uçak-gemileri, yardımcı gemiler ya da b) alt-sınıfına giren hattiharp gemileri dışında,
    standarda sutasirimi [maimahreci] 10.000 tonun (10.160 metrik tonun) üstünde olan ya da 203 milimetre (8 pus) çapından büyük çaplı bir top taşıyan, su üstü gemileri;
    b) Uçak-gemileri dışında, standarda sutasirimi [maimahreci] 8.000 tonun (8.128 metrik
    tonun) üstünde olmayan ve 203 milimetre (8 pus) çapından büyük çaplı bir top taşıyan su üstü savaş gemileri.
  16. Uçak-gemileri(1), sutasirimi [maimahreci] ne olursa olsun, baslıca uçak taşımak ve bu
    uçakları denizde harekete getirmek için yapılmış ya da buna göre düzenlenmiş su üstü savaş
    gemileridir. Bir savaş gemisi baslıca uçak taşımak ve bunları denizde harekete getirmek için yapılmamışsa ya da buna göre düzenlenmemişse, bu gemiye bir inme ya da havalanma güvertesinin konulması, bu geminin, uçak-gemisi sınıfına sokulması sonucunu vermez. Uçak-gemileri sınıfı iki alt-sınıfa ayrılır; şöylece:
    a) Uçakların havalanabilecekleri ya da konabilecekleri bir güverte ile donatılmış olan
    gemiler;
    b) Yukarıda a)paragrafında tanımlanan bir güverteyle donatılmamış olan gemiler.
  17. Hafif su üstü gemileri(2), uçak-gemileri, küçük savaş gemileri ya da yardımcı gemiler
    dışında, standart sutasirimi [maimahreci] 10.000 tonu (10.160 metrik tonu) geçmemek üzere
    100 tonun (102 metrik tonun) üstünde olan ve 203 milimetre (8 pus) çapından büyük çaplı top
    taşımayan su üstü savaş gemileridir.
    Hafif su üstü savaş gemileri üç altı-sınıfa ayrılır; şöylece:
    a) 155 milimetre (6.1 pus) çapından büyük çaplı bir top taşıyan gemiler;
    b) 155 milimetre (6.1 pus) çapında büyük çaplı top taşımayan ve standarda sutasirimi
    [maimahreci] 3.000 tonun (3.048 metrik tonun) üstünde olan gemiler;
    c) 155 milimetre (6.1 pus) çapından büyük çaplı top taşımayan ve standarda sutasirimi
    [maimahreci] 3.000 tonun (3.048 metrik tonun) üstünde olmayan gemiler.
  18. Denizaltılar (3), denizin yüzeyi altında gidip-gelmek üzere yapılmış bütün gemilerdir.
  19. Küçük savaş gemileri (4), yardımcı gemiler dışında, standarda sutasirimi [maimahreci]
    2.000 tonu (2.023 metrik tonu) geçmemek üzere, 100 tondan (102 metrik tondan) büyük olan, ancak aşağıdaki niteliklerden hiçbirini kendilerinde bulundurmayan su üstü savaş gemilerdir:
    a) 155 milimetre (6.1 pus) çapında büyük çaplı bir topla donatılmış olmak;
    b) Torpil atmak için yapılmış ya da donatılmış bulunmak;
    c) 20 milden çok hız sağlamak üzere yapılmış olmak;
  20. Yardımcı gemiler(1), askeri donanmaya bağlı olup, standart sutasirimi [maimahreci] 100 tondan (102 metrik tondan) büyük olan, olağanlıkla donanma hizmetinden ya da asker tasıma ya da savaşan gemilerin kullanıldıkları hizmetten başka herhangi bir hizmette kullanılan, savaşan gemi olmak üzere yapılmamış olan ve aşağıdaki niteliklerden hiçbirini kendinde bulundurmayan su üstü gemileridir;
    a) 155 milimetre (6.1 pus) çapından büyük çaplı bir topla donatılmış olmak;
    b) 76 milimetreden (3 pustan) büyük çapta sekiz toptan çok topla donatılmış olmak;
    c) Torpil atmak üzere yapılmış ya da donatılmış olmak;
    d) Zırhlı kaplamalarla korunmak üzere yapılmış olmak;
    e) 28 mili asan bir hiza erişmek üzere yapılmış olmak;
    f) Uçakları denizde harekete geçirmek üzere özellikle yapılmış ya da düzenlenmiş
    olmak;
    g) Uçak fırlatmak için, ikiden çok araçla donatılmış bulunmak.
    C. YAŞINI DOLDURMUŞ GEMİLER
    Aşağıdaki sınıflara ve alt-sınıflara giren gemiler, yapımlarından başlayarak, aşağıda
    sayıları gösterilen yıllar geçince, “yasini doldurmuş”(2) sayılacaklardır:
    a) Bir hattiharp gemisi için ………. 26 yıl;
    b) Bir uçak-gemisi için…………….. 20 yıl;
    c) a) ve b) alt-sınıflarından bir hafif
    su üstü gemisi için:
    (i) 1 Ocak 1920 den önce kızağa konulmuşsa 16 yıl
    (ii) 31 Aralık 1919 dan sonra kızağa
    konulmuşsa………………………………… 20 yıl
    d) c) alt-sınıfından bir hafif su üstü gemisi
    için ……………………………… 16 yıl
    e) Bir denizaltı için …………………. 13 yıl
    EK III.
    Japon donanmasının aşağıda belirtilen, yasini doldurmuş üç okul gemisinden ikisinin
    Boğazlar’daki limanları birlikte ziyaretine izin verilmesi kararlaştırılmıştır.
    Bu iki geminin toplam tonajı, bu durumda, 15.000 tona eşdeğerde sayılacaktır.
    Asama 20-X-1896 18-III-1899 9.240 IVx200mm
    XIIx150mm
    Yakumo 1-XI-1898 20-VI-1900 9.010 IVx200mm
    XIIx150mm
    Iwate 11-X-1898 18-III-1901 9.180 IVx200mm
    XIVx150mm.
    EK IV.
  21. İşbu Sözleşmenin 18. maddesine öngörülen, Karadeniz kıyıdaşı Devletlere bağlı
    donanmaların toplam tonajı hesabına katılacak gemilerin sınıfları ve alt-sınıfları şunlardır:
    Hattiharp gemileri:
    Alt-sınıf a);
    Alt-sınıf b);
    Uçak-gemileri:
    Alt-sınıf a);
    Alt-sınıf b);
    Hafif su üstü gemileri:
    Alt-sınıf a);
    Alt-sınıf b);
    Alt-sınıf c);
    Denizaltılar:
    İşbu Sözleşmenin II sayılı Eki’ndeki tanımlamalara göre.
    Tonaj toplamının hesaplanmasında göz önünde tutulması gereken sutasirimi [maimahreç],
    III sayılı Ek’de tanımlanan standart sutasirimidir. Sözü edilen Ek’te tanımlanmış oldukları
    biçimde, ancak “yasini doldurmuş” olmayan gemiler göz önünde tutulacaktır.
    1. maddenin b) fıkrasında öngörülen bildirinin ayrıca işbu Ek’in birinci paragrafında
      belirtilen sınıflarla alt-sınıflardaki gemilerin tonaj toplamını kapsaması gerekir.
      PROTOKOL
      Bugünkü tarihli sözleşmeyi imza ettikleri sırada, aşağıda imzaları bulunan Tam yetkili
      Temsilciler, her biri kendi hükümetlerini bağlamak üzere, aşağıdaki hükümleri kabul
      ettiklerini bildirirler:
  22. Türkiye, işbu Sözleşmenin Başlangıç (Préambule) kesiminde tanımlandığı biçimde
    Boğazlar bölgesini hemen yeniden askerleştirebilecektir.
  23. Türk Hükümeti, 15 Ağustos 1936 tarihinden başlayarak işbu Sözleşmede belirlenen rejimi
    geçici olarak uygulayacaktır.
  24. İşbu Protokol bugünkü tarihten başlayarak geçerli olacaktır.
    MONTREUX’ DE, yirmi Temmuz bin dokuz yüz otuz altı tarihinde düzenlenmiştir.
    N.B.NICOLAEV
    Pierre NEICOV
    J.PAUL-BONCOUR
    H.PONSOT
    STANLEY
    S.M.BRUCE
    N.POLITIS
    Raoul BIBICA-ROSETTI
    N.SATO (ad referandum)
    Massa-aki HOTTA (ad referandum)
    N.TITULESCO
    Cons.CONTZESCO
    V.V.PELLA
    Dr.R.ARAS
    Suad DAVAZ
    N.MENEMENCIOGLU
    Asım GÜNDÜZ
    N.SADAK
    Maxime LITVINOFF -17-
    Dr.I.V.SOUBBOTITCH
    DIPNOTLAR
  25. Lozan Barış Andlaşmasının 23. maddesi şöyledir: “Bağıtlı Yüksek Taraflar, Boğazlar
    rejimine ilişkin bugünkü tarihli yapılmış olan Sözleşmede öngörüldüğü üzere, Çanakkale
    Boğazı’nda, Marmara Denizi’nde ve Karadeniz Boğazı’nda, denizden ve havadan, barış
    zamanında olduğu gibi savaş zamanında da, geçiş ve gidiş-geliş (ulaşım) serbestliği ilkesini kabul ve ilan etmekte görüş birliğine varmışlardır. Bu sözleşme, Yüksek Taraflar bakımından, sanki bu Andlaşmanın içindeymiş gibi, ayni güç ve değerde olacaktır.” Lozan Barış Konferansı, Tutanaklar-Belgeler (çeviren Seha L.MERAY), Takım II, cilt 2, Ankara, 1973,
    s.8
  26. Boğazlar Rejimine İlişkin Lozan Sözleşmesi için bakınız: Lozan Barış Konferansı,
    Tutanaklar-Belgeler (çeviren Seha L.MERAY), Takım II, cilt 2, Ankara, 9973, ss.54-64.
  27. Fransızca metinde “batiments de ligne”, İngilizce metinde “Capital Ships”, 1936 Türkçe çevirisinde “hattiharp gemileri”. (Çevirenler)
  28. Fransızca metinde “torpilleurs”, İngilizce metinde “destroyers”, 1936 Türkçe çevirisinde “torpido”. (Çevirenler)
  29. Fransızca metinde “aéronefs”, İngilizce metinde “aircrafts”, 1936 Türkçe çevirisinde
    “hava sefineleri”. (Çevirenler)
  30. Fransızca metinde “avarie”, İngilizce metinde “damage”, 1936 Türkçe çevirisinde “hasar”. (Çevirenler)
  31. Fransızca metinde “fortune de mer”, İngilizce metinde “peril of the sea” 1936 Türkçe
    çevirisinde “deniz arızası”. (Çevirenler)
  32. Fransızca ve İngilizce metinlerde “capture”, 1936 Türkçe çevirisinde “zapt ve müsadere”. (Çevirenler)
  33. Fransızca metinde “droit de visite”, İngilizce metinde “right of visit and search”, 1936
    Türkçe çevirisinde “muayene hakki”. (Çevirenler)
  34. Fransızca metinde “Aéronefs”, İngilizce metinde “Aircrafts”, 1936 Türkçe çevirisinde
    “Hava sefineleri”. (Çevirenler)

1. Şimdiki durumda, 100 kuruş, yaklaşık olarak 2 altın-Frans 20 santim değerindedir.

  1. İşbu Ek’in metinleri, 25 Mart 1936 tarihli Londra Deniz Kuvvetleri Andlaşmasından
    alınmıştır.
  2. Fransızca metinde “déplacement-type”, İngilizce metinde “standard displacement”, 1936 Türkçe çevirisinde “maimahreç esasi”. (Çevirenler)
  3. Fransızca metinde “Batiments de ligne”, İngilizce metinde “Capital Ships”, 1936 Türkçe

çevirisinde “Hattiharp gemileri”. (Çevirenler)

  1. Fransızca metinde “batiments porte-aéronefs”, İngilizce metinde “Aircraft-Carriers”, 1936
    Türkçe çevirisinde “Tayyare ana gemileri”. (Çevirenler)
  2. Fransızca metinde “batiments légers de surface”, İngilizce metinde “Light Surface
    Vessels”, 1936 Türkçe çevirisinde “hafif su üstü gemileri”. (Çevirenler).
  3. Fransızca metinde “sous-marins”, İngilizce metinde “Submarines”, 1936 Türkçe
    çevirisinde “denizaltı gemileri”. (Çevirenler)
  4. Fransızca metinde “petis navires de combat”, İngilizce metinde “Minor War Vessels”,

1936 Türkçe çevirisinde “küçük muharebe gemileri”. (Çevirenler)

  1. Fransızca metinde “batiments auxilliaires”, İngilizce metinde “Auxilary Vessels”, 1936
    Türkçe çevirisinde “Muavin gemiler”. (Çevirenler)
  2. Fransızca metinde “hors d’age”, İngilizce metinde “over-age” 1936 Türkçe çevirisinde
    “yasini doldurmuş”. (Çevirenler)

Bir cevap yazın